Wprowadzenie do polityki: Lewica i prawica

W okresie Rewolucji Francuskiej lewicą określano ruchy polityczne żądające przemian społecznych, dążące do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej. Prawicę z kolei stanowili przedstawiciele duchowieństwa, szlachty i arystokracji, którzy chcieli zachowania feudalnych przywilejów i stałej hierarchii. Choć podział na lewicę i prawicę jest już bardzo stary, nadal cieszy się ogromną popularnością. 

Co trzeba wiedzieć?

Na początku muszę obalić mit, że polityka to jakaś wiedza tajemna. W rzeczywistości polityk jest osobą, która odpowiada za całokształt funkcjonowania państwa. Jeśli tworzy ustawę dotyczącą służby zdrowia, musi wykazać się wiedzą o pracy personelu medycznego. Projektując ustawę leśną, musi wykazać się wiedzą z zakresu ochrony środowiska. Podsumowując – polityk zajmujący się danym zagadnieniem, powinien się na nim znać.

Oczywiście trudno mieć przemyślaną opinię na temat każdego elementu życia. Niestety, wiele osób w takiej sytuacji przyjmuje poglądy promowane przez ich sympatie polityczne. W Stanach Zjednoczonych, jeśli ktoś jest zwolennikiem niskich podatków i tradycyjnego modelu rodziny, prawdopodobnie będzie popierać partię Republikanów, w której wielu polityków nie wierzy w globalne ocieplenie (mimo wielu dowodów). I choć wyborca może nie posiadać żadnej wiedzy z zakresu klimatologii, będzie podzielać niewiarę polityków, co oddala nas od skutecznego zmniejszania emisji gazów cieplarnianych.

Dlatego warto pamiętać, że świat nie jest czarno-biały. Pełno w nim niuansów, niejasności i niespodzianek. Jeśli w wielu kwestiach pasują Ci poglądy lewicowe, nie przyjmuj automatycznie wszystkiego, co proponują partie lewicowe. Ja np. staram się opierać swoje zdanie na podstawie opracowań ekspertów z poszczególnych dziedzin.

Lewica i prawica na początku

Bardzo popularny w polityce jest podział na lewicę i prawicę, którego korzenie sięgają Rewolucji Francuskiej.

W przedrewolucyjnej Francji panowała ścisła hierarchia społeczeństwa podzielonego na trzy Stany. Pierwszy stanowiła szlachta, drugi duchowieństwo. Najtrudniej miał Stan Trzeci, na który składali się mieszczanie i chłopi. Bardzo uciążliwe dla nich były podatki – na rzecz Króla, Kościoła i Pana.

Z czasem ukazało się wiele ulotek i broszur o tematyce politycznej. Szczególny oddźwięk zdobyła broszura „Czym jest stan trzeci?” autorstwa Emmanuela Josepha Sieyèsa. Zawarł w niej słowa: Czym jest stan trzeci? Wszystkim. Czym był dotąd? Niczym. Czego żąda? Być czymś. Nastroje dobrze oddaje poniższy rysunek satyryczny. Chłop niesie na swoich barkach księdza i szlachcica.

Chłop niosący na swych barkach księdza i szlachcica – satyra polityczna

Podczas rewolucji francuskiej lewicą nazywano ruchy polityczne żądające przemian społecznych. W Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po lewej stronie sali (stąd pochodzi nazwa). Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

Mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Wartościami uznawanymi przez zwolenników prawicy są: wstrzemięźliwość w reformach społeczno-gospodarczych i politycznych, szacunek dla tradycji i istniejącej hierarchii.

Lewica i prawica współcześnie

Współczesne partie prawicowe różne dobra i prawa rozdzielają według przyjętych przez siebie kryteriów, np. miejsca urodzenia, płci, orientacji seksualnej. Przykładem może być niechęć do legalizacji małżeństw homoseksualnych, gdyż małżeństwo postrzegają jako przywilej osób heteroseksualnych. Wśród osób prawicowych widoczna jest silna potrzeba czytelnej hierarchii, w której wiadomo, kto jest na górze, a kto na dole. Obawiają się, że jej brak doprowadzi do chaosu i wielu patologii społecznych. Boją się, że od wolności „ludziom w dupach się poprzewraca”. Osoby prawicowe zwykle uznają autorytet Kościoła i mocno uwzględniają jego nauki.

Partie lewicowe z kolei postrzegają sztywną hierarchię jako niesprawiedliwą. Dlatego będą dążyć do jednakowych praw dla wszystkich, niezależnie od takich cech jak miejsce urodzenia, płeć, orientacja seksualna itp. Nie widzą powodu, by małżeństwa pozostawały przywilejem osób heteroseksualnych. Podczas gdy prawica w osądach kieruje się lękiem, lewica kieruje się empatią. Smucą ich nierówności ekonomiczne i ludzie żyjący od pierwszego do pierwszego. Dlatego są skłonni popierać takie ustroje, które rozdzielają pieniądze możliwie po równo. Wspierają także wszelkie mniejszości rasowe, etniczne, seksualne itp.

Skrajnie lewicowe osoby mogą tak bardzo wierzyć w sprawiedliwość społeczną, że w swojej firmie będą zatrudniać po równo kobiet i mężczyzn, nawet jeśli jest to bardzo nieopłacalne. Osoby skrajnie prawicowe są zaś agresywne wobec wszelkiej „inności”, która nie wpisuje się w ich tradycyjne wyobrażenie świata. Stąd biorą się choćby prześladowania osób homoseksualnych albo o innym kolorze skóry.

Podsumowując – prawica chce utrzymać hierarchię i porządek w społeczeństwie. Lewica chce znieść hierarchię i wyrównać poziom życia obywateli.

Co czyni lewakiem bądź prawakiem?

Co ciekawe, określonym światopoglądom może sprzyjać budowa mózgu. Osoby prawicowe mają większe ciało migdałowate, kluczowe w generowaniu emocji negatywnych, odczuwaniu agresji i generowaniu reakcji obronnych. U tej grupy znaleziono również charakterystyczne struktury w obszarze kory śródwęchowej i wyspy, które powiązać można z odczuwaniem obrzydzenia. Nic dziwnego, że dążą do świata uporządkowanego, bez żadnych dziwactw.

Osoby lewicowe z kolei lepiej radzą sobie z akceptowaniem zmian i rozwiązywaniem konfliktów pojawiających się w ustalonych schematach. Udowodniły to w badaniu, w którym miały naciskać przycisk, kiedy na ekranie pojawia się litera “M” i powstrzymać się od naciśnięcia, gdy zobaczą “W”. Eksperyment przygotowano tak, że “M” pojawiało się cztery razy częściej niż “W”, więc dużo częściej trzeba było przycisk naciskać, niż się wstrzymać. Osoby lewicowe popełniały znacznie mniej błędów od osób prawicowych.

Powyższe obserwacje nieźle obrazuje współczesny kryzys migracyjny, wobec którego Polacy wyraźnie podzielili się na prawo i lewo. Osoby prawicowe reagują lękiem, dlatego nie chcą ich wpuszczać do swojego kraju, bo – w ich mniemaniu – pociągnie to za sobą wzrost przestępczości i terroryzmu. U osób lewicowych dominuje empatia – chcą pomóc ludziom uciekającym przed wojną i biedą, dlatego chętnie ich przyjmą. Prawica wskazuje różnice kulturowe jako ogromne zagrożenie, gdyż odmienność podważa wypracowane dotychczas schematy. Lewica wierzy w możliwość pokojowego współistnienia bardzo zróżnicowanych społeczności.

Czy to znaczy, że rodzimy się z pewnym światopoglądem? Na szczęście nie. Struktury odpowiedzialne w mózgu za orientację polityczną nie są kształtowane na wczesnym etapie życia, tylko formują się na skutek późniejszych doświadczeń. Nasze poglądy są wynikiem aktywności olbrzymiej liczby neuronów, czyli komórek nerwowych mózgu. A połączenia między nimi nieustannie się przebudowują, zmieniają – architekturę naszego mózgu rzeźbią nowe doświadczenia, fakty, emocje, wspomnienia. A skoro jest on nieustannie przebudowywany, trudno, by nie pociągało to żadnych zmian.

Rozmyte pojęcia

Pamiętaj jednak, że pojęcia lewicy i prawicy są bardzo różnie interpretowane. Staraj się zawsze upewnić, jak autor je rozumie. Duży wpływ może mieć specyfika polityczna poszczególnych państw. Na przykład w USA tym podziałem zwykle opisuje się kwestie gospodarcze, zaś w Europie kwestie obyczajowe.

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s